Cách dùng chữ trong thơ Trịnh Anh Đạt

Cách dùng chữ trong thơ Trịnh Anh Đạt

altCó lẽ tôi là người hiếm hoi không dám làm thơ lục bát. Đọc Nguyễn Bính thuộc thơ Nguyễn Bính đến khi biết làm thơ là tự mình thấy rằng mình viết lục bát kiểu gì cũng thành “vè” thành “ca dao mới”. Lại hãi. Sao mà tiền nhân viết lục bát hay vậy.

Thế rồi tôi đọc ông Nguyễn Duy. Cái đất Thanh Hóa lạ kỳ sinh ra những bài lục bát đọc lên mà sởn gai ốc. Lại càng thấy sợ. Thôi chả dám đụng đến món quê kiểng linh thiêng ấy nữa.

Mãi sau này tôi mới biết Trịnh Anh Đạt nghe đâu lại là bạn ông Nguyễn Duy. Lúc đầu có vẻ hơi chủ quan trong cách nghĩ: “Một ông nhà giàu - doanh nhân làm thơ mà lại làm thơ lục bát thì thế nào nhỉ ?

Hóa ra mình chủ quan duy ý chí thật.

Lại càng thấy lạ đời. Sao cái đất Thanh Hóa sinh ra nhiều quái nhân lục bát. Hay hồn cốt của bùn - đất - cỏ - rơm thấm vào người họ từ bé mà thành quê kiểng như thế.

Nhưng đọc mãi đọc mãi lại thấy Trịnh Anh Đạt không hẳn là quê kiểng. Cũng là chữ là nghĩa mà chữ của Trịnh Anh Đạt xem ra khác biệt. Ngẫm ra thấy đúng là do cái tài của người xếp chữ. Ý tứ vần điệu nhuyễn vào nhau mà khẩu khí thì rất hiện đại. Ẩn giấu đằng sau cách dùng chữ tưởng chừng nhà quê là nhẩn nha bao chuyện thế sự. Thương trường là chiến trường vợ chồng dựa vào nhau để không “dễ gì buông lái”; con người lòng dạ thẳng ngay nên “chẳng dễ lưng này uốn cong” …

Đọc Trịnh Anh Đạt người ta nhặt ra nhiều câu thơ hay. Thấy hay cả câu cả đoạn dễ nhận ra mọi người cũng đã nghe đã trích nhiều tôi không nhắc lại. Tôi phục Trịnh Anh Đạt cách dùng chữ.

Khóc Tản Đà thì viết “rượu đắng nứt lời” nghe cứ như có ai cấu vào tâm can. Cái tiếc nuối cho sự vô tình nhỡ nhàng lỗi hẹn thì anh viết “chưa trả nợ lời mời” - sao nặng trĩu nỗi niềm một lời mời dài gần hết cuộc đời. Tôi đọc “Mắt lá” anh viết về hoa trinh nữ lại thấy thương cái mắt xanh khép hờ rồi liên tưởng đến ngành “công nghệ không khói” nổi tiếng ở Đồ Sơn (là nghe người ta đồn thổi thế) lại thắc mắc chẳng biết những số kiếp hoa trôi bèo dạt vật vờ hành nghề ở khu du lịch này có vận vào thơ anh hay không ? 

Trong “Làng Chua” đọc qua vài câu miêu tả ban đầu kiểu “lúa nghẹn đòng chiêm mùa tần tảo” lại chủ quan nghĩ:  À bình thường thôi cũng là cảnh quê nghèo cả ai viết cũng giống ai. Nhưng đến hai câu cuối “Làng Chua như gái dậy thì - Ngực căng hương cốm bật khuy giữa trời” mới thấy chữ nghĩa của Trịnh Anh Đạt thật đắt. Anh cố tình lừa người ta bằng hình ảnh rất cũ rồi đột ngột bung ra ý tứ tràn trề ở cuối câu để người đọc thấy sự phát triển thấy sự rực rỡ tươi mới thấy đất chua phèn đã hóa thành màu mỡ tự khi nào.

Lại xem anh bàn về rau má ngọn rau của làng quê mọc tràn lan bờ ruộng bờ ao cái thứ rau lạ lùng át hết cả cỏ để rồi “xanh rười rượi với đời”. Nếu bạn có dịp về Thanh Hóa vào bất cứ nhà hàng bình dân quán ăn đặc sản hay bữa nhậu thù tạc bạn bè y như rằng thấy rau má thay cho rau thơm rau sống ngoài Bắc. Thành ra rau má là đặc sản được ví như Sâm Cao Ly của Triều Tiên. Tôi cứ nghĩ cây rau má ấy như là Trịnh Anh Đạt vậy. Lăn lộn chiến trường bươn trải trong thương trường quăng quật với gió cát miền cửa biển để rồi thành doanh nhân thành tác giả. Người Hải Phòng chúng tôi cứ vơ vào mà nhận Trịnh Anh Đạt là nhà thơ Hải Phòng nhưng thực ra cái chất Thanh Hóa hồn Thanh Hóa cứ “ngai ngái” trong thơ anh và nhận ra rằng dù ở đất nào quê nào thì con người ta vẫn phải về với cội nguồn. Hạnh phúc sao khi có một quê hương có điểm tựa để người ta đi mãi trên đường đời để người ta ngẫm về ốc cua về rau má mà nên người. Anh nói tưng tửng “em chớ vội cười” mà thấy anh đang cười giễu ai đó mất gốc. Cái gốc của anh bắt nguồn từ “bậc thềm mòn vẹt” từ “cọng rau cái tép..” để “nuôi phần hồn vin vào con đã lớn khôn đến giờ” bằng lời ru của mẹ. Có một cái gốc như thế chữ nghĩa bình thường tự nhiên được hồn thi sĩ chắp cánh thành ra thơ.

Hành trình vật lộn với con chữ của Trịnh Anh Đạt là cả một quá trình tìm ngọc từ trong đá. Chữ nghĩa của Trịnh Anh Đạt chắt lọc từ quặng từ cát từ sạn thô nhám của cuộc đời mà đưa vào trang thơ. Tôi cứ nghĩ “Lặng lẽ” là một tuyên ngôn của anh:

Không dưng sạn hóa ngọc đâu
Trai vo tròn lẳn nỗi đau không lời
Luyện trong bùn cát sa bồi  
Sáng nay nhả một mặt trời dịu êm.

Hải Phòng tháng 9-2010

VŨ THÚY HỒNG

Hoài Khánh

Gửi Vũ Thúy Hồng

Mình đã cập nhật bài đó và sẽ lên trang vào lúc 12 giờ đêm hôm nay. Nhớ bào đọc nhé. Chúc Hồng nghỉ lễ cùng gia đình vui khỏe và hạnh phúc!

Vũ Thúy Hồng

Thân mến gửi Hoài Khánh

Cảm ơn anh đã dành "đất" cho Thúy Hồng và bạn bè được trò truyện về lục bát Trính Anh Đạt. Nhân ngày quốc tế lao động 1/5 Thúy Hồng gửi anh bài viết bàn về nhà văn Nguyễn Quốc Hùng - nhà văn công nhân đích thực của chúng ta bàn về tiểu thuyết Dòng sông chở kiếp với tựa đề:""Nghiệt chướng"và "Nghiệp chướng"trong các thể hiện của nhà văn". Bài đã được đăng trong chuyên mục Mạn đàn-Văn chương của Báo Hải Phòng cuối tuần số 16 bộ mới phát hành ngày 24/4/2011 vủa qua. Mong Hoài Khánh quan tâm giới thiệu và các bạn cùng đọc và chia sẻ cảm nhận về tác giả Nguyễn Quốc Hùng.

Hoài Khánh

Gửi Bùi Thị Thu Hằng

Để anh kiểm tra e-maik và lấy ra còn sử dụng vào những dịp thích hợp.
Hiẹn nay bài vở của nhiều người gửi đến nhờ anh đưa lên blof nhưng dung lượng blog thì quá nhỏ và cũng không nên giới thiệu tập trung cho một tác giả liên tiếp. Ngay bản thân anh cũng ít đưa thơ của mình lên trang blog dù có nhiều bạn bè nong đợi.
Anh là dân làm báo nên cũng cân nhắc đưa bài vào những dịp thích hợp nhất.
Thời gian tới là đợt tuyên truyền cho ngày bầu cử 22-5 chắc anh sẽ bận nhiều nên thời gian chơi blog cũng bị thu hẹp. Thời gian gần đây anh post bài thưa ra để giảm tải việc giao lưu trên mạng đó.

Hoài Khánh

Gửi Người yêu thơ

Tôi có biết đến giải thưởng văn học này của nhà thơ Trịnh Anh Đạt.

Hoài Khánh

Gửi Bùi Thị Thu Hằng

Nhà thơ Trịnh Anh Đạt in thơ không nhằm mục đích số lượng hay cấp thiết phải đủ số tập thơ để phấn đấu vào Hội này Hội kia mà anh chủ yếu để góp phần thêm kênh thông tin đưa thơ mình đến được bạn đọc. Trong 4 tập thơ của anh thì có 2 tập in chung cùng với các bạn học cùng trường cấp 3 Hà Trung nhằm làm quà tặng cho học sinh và bạn đồng học năm xưa. Đó là tập hợp những bài thơ về tình thầy nghĩa bạn về quê hương yêu dấu...

thuhang

Thu Hằng đã gửi truyện ký đạt giải thưởng VHNT của Bộ Quốc phòng QDNDVN. truyện ký " Thoát chết nhờ chiếc maniven" viết về ngành hậu cần quân đội.. của nhà thơ TAĐ vào hòm thư rồi đấy anh HK đăng vào dịp 30/4 1/5 đi không nguội mất

Người yêu thơ

Gửi Thu Hằng

Đó là những giải thưởng về thơ.TAD còn đoạt một
giải thưởng VHNT của Bộ Quốc phòng QDNDVN cho truyện ký " Thoát chết nhờ chiếc maniven" viết về ngành hậu cần quân đội..
Nếu có thể Thu Hằng giới thiệu câu chuyện này trên
blogs HK để đọc giả biết thêm về một tác giả.

thuhang

Anh Hoài Khánh này nhà thơ Trịnh Anh Đạt có 4 tập thơ được xuất bản trong đó có hai tập in chung là “Nắng sân trường” và “Chồi lộc biếc” chỉ có hai tập thơ: “Trước Hoa hồng” Nxb Hội Nhà Văn 2003 và "Lục bát Trịnh Anh Đạt" nhà xuất bản văn học năm 2010 là in riêng. Mặc dầu vậy nếu lấy tiêu chí giải thưởng để đánh giá thơ anh (dẫu rằng thơ hay đôi khi không nằm ở giải thưởng) thì Trịnh Anh Đạt cũng sưu tầm được không ít: Giải thưởng cuộc thi thơ cuối thế kỷ - Tạp chí Xứ Thanh (1999-2000) với bài thơ : “Rau má” Giải thưởng cuộc thi thơ Lục Bát - Hội Nhà Văn Việt Nam (2002-2003) ... Đặc biệt năm 2005 Trịnh Anh Đạt được website: cinet.gov.vn xếp trong danh sách là một trong những tác giả thơ lục bát tiêu biểu của Thế kỷ XX.

Chúng ta chúc mừng nhà thơ đi!

Hoài Khánh

Gửi Hathaitrinh

Cảm ơn bạn đã cung cấp những câu thơ hay của nhà thơ Trịnh Anh Đạt để bạn đọc blog HK có điều kiện tham khảo.

Hoài Khánh

Gửi bạn Trịnh Trọng Văn

Chất thơ Trịnh Anh Đạt bên cạnh sự đắm say của tình cảm thì có nét hài hước đôi chút sâu cay. Dường như cái gài gước ấy nhiều khi lại tạo rõ nét riêng đặc thù cho thơ Trịnh Anh Đạt không trộn lẫn với ai. Cái hay cũng nằm ở chỗ đó.