Sign up
Tự giới thiệu
My picture!
HOÀI KHÁNH

E-mail: hoaikhanhhp@yahoo.com

Lịch
« August 2010 »
Mo Tu We Th Fr Sa Su
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          
tìm kiếm
bài gần đây...
Các góp ý gần đây
categories
liên kết cá nhân
lưu trữ
Xuất bản tin
Trạng thái của blog

Nhớ Vương Tùng Cương...

2010-08-27 @ 00:58 in Trang viết gần xa

Nhớ Vương Tùng Cương... 

Về Đại hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII, có chút buồn, gặp một số người thân quen đau yếu. Hà Đức Toàn, học Đại học cùng nhau ba năm, một lớp nói chuyện với anh đến nửa giờ anh mới nhớ ra, anh bị bệnh tai biến máu não, đi phải chống gậy, đầu gậy ba choạc; gặp Trúc Thông, anh, anh cũng bị bệnh như Hà Đức Toàn, nói khó khăn, rất ít nói; anh Phan Xuân Hạt đã lúc nhớ lúc quên, hai lần quên cái ghế đã ngồi (nơi anh có để hai chồng sách); Nguyễn Quang Hà từ Huế ra, mới mổ cắt ruột, lần thứ sáu, ngồi bên, thấy anh mở hộp thuốc lạ ra uống, lại chiêu bằng ngụm nước trong chai nhựa có sẵn trong túi; Lê Lựu càng thảm hơn, người nhà dìu đến, để cho anh ngó vào Hội trường một hai phút rồi dìu về, mắt khi mở khi nhắm, chân lúc bước lúc dừng, dáng run rẩy, thị lực phiêu lãng... 

Vui, cũng rất vui, gặp được Nguyễn Phan Hách, Vũ Từ Trang, Nguyễn Hồng Hà, Phạm Trọng Thanh, đoàn Hải Dương, Thái Bình, Hưng Yên: Hà Cừ, Đặng Văn Sinh, Đỗ Thị Hiền Hoà, Trọng Khánh, Lê Hồng Thiện... và đoàn Hải Phòng hùng hậu: Đình Kính, Bão Vũ, Hoài Khánh, Lưu Văn Khuê, Phạm Xuân Trường, Vũ Thị Huyền... ,mấy phút giải lao, cùng Nguyễn Thanh Kim, Nguyễn Anh Thuấn, Anh Vũ... được Trần Ninh Hồ (đồng hương), chiêu đãi bia, trò chuyện tít mít, chàng bảo: "Cứ để cho hai lão kia nói, có nói cũng chẳng ra sao đâu, vì đã giận thì mất khôn"; nhớ giọng Phạm Thị Minh Thư, Vi Thuỳ Linh "đòi" được nói, nhớ nhiều lúc Đại hội nóng lên, trên 90% tham luận "bị" vỗ tay nhiều đợt (đuổi xuống?),  Chủ tịch đoàn mềm dẻo, điều khiển. Nhìn chung, rất hốt. .

Kiểm lại trong số thân quen, Vương Tùng Cương, vắng.  

Với Cương, quen biết đã lâu, từ hồi anh còn ở Ty văn hoá Hà Bắc, nhà ở gần quán Ba Giao, thị xã Bắc Giang... những ngày, gia đình anh đầm ấm, hạnh phúc. Sau, anh chuyển về Hà Nội, làm việc tại văn phòng Hội Nhà văn. Anh gặp bất hạnh, bỗng cô đơn, trơ trọi!

Thơ Vương cũng chuyển mạch, nhiều câu thơ khởi sắc, trong bài Chùa Bổ Đà: Cây gạo trầm tư tay dâng lửa/ Hoa như đổ phẩm lối sau chùa, thơ anh nhiều bài buồn, đọc bài Viết ngày giỗ con của anh khôn cầm nước mắt: bạn bè con vẫn thường đến nhà chơi/ cùng trang lứa đã nên chồng nên vợ/ gió hiu hắt cứ thổi về một phía/ bạc phận con/ trắng tóc mẹ cha rồi/ thăm mộ con/ chỉ có nói cùng cha/ lời xanh ấy ru giấc con yên nghỉ/ xin tự chắp mảnh đời cha còn lại/ thắp câu thơ hương khói gọi con về (8/ 1997).

Từ nỗi đau riêng, anh đã cảm thông với nhân quần, bè bạn; một lần sau khi gặp nhau, về Hà Nội, nửa đêm, Vương đã gọi điện thoại đọc cho nghe bài anh mới viết, Gửi bạn sông Thương, tặng Duy Phi: :

   Từng qua nghìn dặm đất/ Lại neo về sông Thương/ Chắt câu thơ bạc tóc/ Bút xới nhàu đêm trường.

   Chữ thánh hiền đa mang/ Miền khai tâm trăng sáng/ Tìm bạn văn thưa vắng/ Lánh chợ đời bon chen.

   Dẫu biết là đục trong/ Ngàn năm sông vẫn chảy/ Hồn nương cõi Thần Minh/ Đường thi nhân không mỏi.

   Nâng chén thơ run rẩy/ Dốc cạn cùng hoàng hôn/ Lặng ngấm men thi sĩ/ Chịu ơn cả nỗi buồn.

Qua trải nghiệm, Vương thi sĩ chia xẻ.

Tri âm, nhớ lắm. 

Nay Vương có mối tình mới, có người bạn là một nữ hoạ sĩ. Hôm Vương thi sĩ và nữ hoạ sĩ ấy về Bắc Giang, tôi có được kiến diện. Vương thi sĩ gọi điện, mời ra quán Cây Xanh. Có cả Chủ tịch Hội Bắc Giang: Tuấn Khương, Giám đốc Thư viện: Đỗ Thái... Chúng tôi mừng, thấy nữ hoạ sĩ nền nã, xinh đẹp. Nàng còn đọc thơ nàng cho chúng tôi nghe. Người thơ, giọng thơ, hồn thơ đáng mến lắm. Vương thi sĩ nói, đã có nhau hai năm, giờ có lầu riêng, trên một hồ trong xanh gần Thiền viện Đà Lạt... 

Mọi người đều mừng cho anh, đúng là hết BĨ lại THÁI.

Đại hội vắng Vương, hẳn là anh vẫn khoẻ?  Nhớ hai câu thơ của anh: tự nguyện đêm đêm ngọn đèn gác xép/ thi sĩ lặng trầm lam lũ trang thơ, chắc là anh đang lam lũ? Không gian Đà Lạt, các bạn văn chương Chu Bá Nam, Lê Công, Đặng Thanh Liễu, Vũ Dậu... và người nữ họa sĩ kia hẳn giúp anh vui lên nhiều?

Nghiệp văn chương thật khắc nghiệt, các thi sĩ văn sĩ nay đầu bạc đã nhiều, thường vẫn phải vượt lên hoàn cảnh, như Chế Lan Viên nói, "hãy kiến trúc thời gian thành hạt muối"... 

DUY PHI

Lời giới thiệu tập thơ Lục bát Trịnh Anh Đạt

2010-08-22 @ 07:16 in Tác phẩm và dư luận

Lời giới thiệu tập thơ Lục bát Trịnh Anh Đạt

Trong cuộc thi thơ của Tạp chí Xứ Thanh cách đây chừng mười năm, là một thành viên Ban Chung khảo, tôi cảm thấy thật thú vị khi gặp bài thơ nhan đề Rau má mà Ban Sơ khảo đưa lên xét giải. Bởi cây rau má đối với người Thanh Hoá chẳng khác gì con cá gỗ đối với dân Nghệ Tĩnh quê tôi, nó là đề tài thường làm cho những người mới xa quê cảm thấy bị xúc phạm, có thể sinh ra cãi nhau, thậm chí choảng nhau, nhưng lại gây thích thú cho những ai từng trải, thành đạt. Bản thân tôi cũng đã từng nổi giận cách đây nửa thế kỷ khi có bạn sinh viên gọi tôi là dân cá gỗ, nhưng vài chục năm nay đã bao lần tôi viết bài ca ngợi con cá gỗ. Với cây rau má Thanh Hoá cũng vậy, ai là người làm thơ ca ngợi "đặc sản" này là "sâm", dù đi xa đến đâu, thì : "Vị riêng rau má em ơi. Vẫn còn ngai ngái trong người Xứ Thanh", và kết luận đầy tự hào với cây rau má:

Vĩ nhân và các đời vua

Cũng từ rau má, ốc cua nên người.

Tôi phỏng đoán tác giả bài thơ phải là một người Thanh Hoá khá từng trải, sống xa quê và được Ban Tổ chức cuộc thi cho biết cụ thể hơn: Tác giả bài thơ, Trịnh Anh Đạt là một doanh nhân hiện đang sinh sống và kinh doanh ở Hải Phòng!

Bài thơ Rau má lần ấy trúng giải cuộc thi, và nhiểu người Thanh Hoá chuyền tay nhau chép sổ.

Quê Hà Trung (Thanh Hoá), Trịnh Anh Đạt thuộc thế hệ học sinh tốt nghiệp phổ thông đúng vào thời kỳ cuộc chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ lan ra miền Băc, cầu Hàm Rồng, Đò Lèn là mục tiêu bom đạn. Giống như hàng vạn thanh niên khác, anh lên đường nhập ngũ, trực tiếp phục vụ công tác vận tải trên tuyến đường Trường Sơn. Vốn là người yêu thơ, làm thơ khá sớm khi còn ngồi trên ghế nhà trường, thực tế cuộc chiến chắp cánh cho tâm hồn thi sĩ. Từ buổi đầu ấy, sống trên đất Quảng Bình, anh cảm thông trước sự khắc khoải chờ chồng của biết bao người vợ đã thành bà mẹ:

Bao nhiêu bà mẹ chờ chồng

Núi không đủ đá để trồng Vọng Phu.

Nhưng những bài thơ chiến trận đầu tay ấy ít xuất hiện trong tập thơ lục bát này vì phần lớn viết bằng các thể thơ khác, hơn nữa, khi cuộc chiến đã lùi xa 35 năm, tự tác giả cũng khắt khe hơn khi tuyển chọn thơ mình. Trong tập thơ này, nếu có thiếu, là thiếu những bài thơ tả và kể các trận đánh, nhưng nỗi ám ảnh chiến tranh thì dai dẳng bám theo anh mỗi nơi mỗi lúc. Ngay khi bất chợt gặp một bông hoa chuối rừng, anh không chỉ nói được nét đẹp đặc trưng của loại hoa này:

Nồng say cháy cả niềm yêu

Úa tàn nguyên vẹn cánh diều nhẹ rơi

mà ký ức xui anh nhớ về thời trận mạc, phải kiếm tìm các loại rau rừng như tàu bay, môn thục...nên đối với người lính ngày ấy, chuối rừng đã mang "chức năng rau" là chính.

Trịnh Anh Đạt đến Đà Lạt khi "Chiều gom hết nắng trên từng búp thông", rồi đêm bắt đầu xuống, bạn đọc cứ nghĩ anh sẽ tả đêm Đà Lạt thơ mộng như bao nhà thơ khác, nhưng không, rừng Đà Lạt xui anh "Gặp thời chiến trận nỗi lòng nôn nao":

Cua tay áo, lại đèo cao

Pha đèn sương phủ hoá bao "đèn gầm"

Tiếng rừng vọng lại âm âm

Như tàu bay địch lượn gần đâu đây

Thế là, người cựu chiến binh này lên Đà Lạt không phải để du ngoạn, mà không gian và thời gian nơi đây lay nhớ lại thời chiến trận, nhớ đồng đội, làm lòng anh cất lên tiếng gọi:

Đồng đội ơi, đồng nghiệp ơi

Chạm rừng đêm có nhớ thời lửa bom?

Về thời hậu chiến, Trịnh Anh Đạt khá thành công ở những bài viết về thân phận những người phụ nữ. Chúng ta nhớ rằng, khi cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước thành công, thì giới tính ở nước ta bị chênh lệch, cụ thể là nữ giới nhiều hơn nam giới một triệu sáu trăm ngàn người. Với luật Hôn nhân một vợ một chồng của chúng ta thì tất nhiên có đúng một triệu sáu người phụ nữ sẽ không có chồng. Lẽ dĩ nhiên những người con gái đã đem tuổi xuân phục vụ chiến trận, hoà bình đã lỡ thì, sẽ nhận lấy những số phận hẩm hiu đó. Phần lớn các chị trở về quê tiếp tục công việc ruộng đồng, nhiều chị là công nhân nhà máy, xí nghiệp sống ở các khu chung cư, nỗi cô đơn khép hờ cánh cửa nhưng chẳng có ai vào, may chăng còn ngọn gió:

Lách qua khe cửa khép hờ

Gió trăng thuở ấy bây giờ vẫn...suông!

(Cánh cửa khép hờ)

Có chị thấy mình lạc lõng giữ cõi đời trần tục, đã tìm đến cõi thiền, nhưng cõi thiền cũng khó bề an ủi khi lòng người vẫn chìm đắm trong kỷ niệm một thời:

Bạn bè con bế, cháu bồng

Trầu em vàng úa, vôi nồng bạc tay

Cửa thiền cầu chút vận may

Chỉ màu thương nhớ xếp đầy nếp nhăn...

Với tấm lòng nhân ái, thông cảm trước nỗi đau của những cuộc đời bất hạnh, lục bát Trịnh Anh đạt là lời sẻ chia, có nhiều khổ thơ làm người đọc rưng rưng. Thế mạnh này cũng giúp anh thành công ở những bài thơ viết về gia đình, nhất là người mẹ. Anh thương mẹ vì một đời sống vì người khác, một đời chờ đợi những đứa con:

Quạnh hiu dột nát mái nhà

Hương trầm vẫn thắp thơm xa xóm làng.

Đó là thời chiến tranh gian khổ, đến khi hoà bình, con cái khá giả, mẹ vẫn quen cái tính chịu thương, chịu khó:

Phố đông, dâu thiết tha mời

Thật thà mẹ chẳng thích nơi ồn ào

Lụi lầm thân cuốc bờ ao

Cọng rơm, cái tép...thế nào cũng xong

(Mẹ)

Nhà thơ, chủ doanh nghiệp, chủ nhà này tỏ ra tinh tế khi dùng hai chữ dâu thiết tha mời chứ không phải con mời vì ông thấu đáo cái chuyện muôn đời quan hệ mẹ chồng nàng dâu, từ xưa đến nay hai "ngôi" ấy thường kỵ nhau, bởi vậy "dâu mời" bao giờ cũng có ý nghĩa hơn "con mời". Khổ thơ này không chỉ nói về một người mẹ cụ thể của tác giả, mà là ý nghĩ, tâm trạng chung của các bà mẹ Việt Nam quen sống ở làng quê. Ý nghĩa Riêng- Chung trong thờ là vậy.

Thơ tặng các em, Trịnh Anh đạt viết từ mặt trận "Trong tầm pháo kích trắng trời Thừa Thiên", vào đêm trung thu bất chợt thấy vầng trăng sáng:

Lòng càng thương nhớ các em

Thu này liệu có đốt đèn, trông trăng?

Hay là "Bé bé bằng bông"

Theo đi sơ tán phòng không nơi nao?

(Gửi về chùa Sét)

Liên tiếp những câu nghi vấn nối nhau vì tác giả không thể xác định được việc làm, nơi ở của những đứa em của mình trong hoàn cảnh ấy. Và dù không đề thời gian bài thơ ra đời thì những chi tiết của hai câu cuối khổ cũng mách chúng ta chuyện thời chiến tranh chống Mỹ. Tính thời sự có khi vô thức nhập vào tác phẩm là vậy.

Về người vợ, Trịnh Anh Đạt có những câu thơ cảm động:

Anh vào tuyến lửa xa xôi

Thương em nẫu cả khoảng trời nhớ nhung

Anh "ghi công" vợ những ngày mình đi xa:

Hậu phương không quản ngại ngần

Cha già, mẹ yếu xoay trần đàn em

(Đang chín mà em)

Đó cũng là cảm nghĩ của anh khi thấy vợ sắm sửa quần áo nâu sồng để tìm niềm vui chốn cửa phật, thương cho vợ, thương cho mình và cho bao lứa đôi thời xuân trẻ phải xa nhau, khi được gần nhau thì tuổi đà đứng bóng.

Chuyện thời cuộc, thế thái nhân tình trong tập thơ này có nhiều bài chạm tới. Khi khai thác khía cạnh bi hài của cuộc đời, tính dí dỏm của anh được huy động. Anh kể chuyện một ông lão cạnh nhà, tuổi già "nghèo răng", mắt "giàu thêm số kính", tuy nhà cao nhiều tầng nhưng bị nghèo đi bao thứ:

Cạnh bà nào có được đâu

Mấy thằng cháu ngoại chia nhau đón về!

Đọc câu này tôi nhớ lại chuyện vui của bác Thanh Tịnh. Đó là lần có một cán bộ trong cơ quan hí hửng khoe với bác rằng vợ mình vừa mới sinh con trai. Sau khi nghiêm túc bắt tay chúc mừng bạn, nhà thơ lão thành nói đùa: "Vợ sinh con trai chưa hẳn là niềm vui, vì khi nó ( con trai) có vợ mình mất con, nó có con thì mình mất vợ". Nhưng kể cho cùng, bà bận trông cháu ngoại, đối với ông còn "mất" hơn nhiều, vì còn phải đi xa, và chuyện này không lạ. Lạ hơn, vui hơn là ở chi tiết này:

Dăm ông bạn học ở quê

Tranh nhau xí chỗ nằm kề nghĩa trang!

(Tuổi đời nghèo khó)

Là người kinh doanh dịch vụ ngành du lịch ở Hải Phòng, Trịnh Anh Đạt chứng kiến không biết bao nhiêu kiểu xuất ngoại mà anh gọi chung là "thân phận những chuyến bay", bao gồm xuất khẩu lao động, làm dâu ngước ngoài, làm Ô Sin...Nói về mặt kinh tế, những đối tượng này đã đem về cho gia đình và đất nước một lượng ngoại tệ đáng kể, nhưng xét về mặt "thể diện quốc gia", rõ ràng mất nhiều hơn được, nên tác giả buồn là điều dễ hiểu:

Áo cơm bạc mặt kiếm tìm

Đành lòng làm suất Ô Sin xứ người.

Cũng như vậy, việc phải lấy chồng nước ngoài, nói chung chả mấy hay ho, là điều bất đắc dĩ, nên tác giả cảm thấy khó chịu với những ả "dâu Tây" chưa hiểu được thân phận mình:

Tóc đen nhuộm tím, nhuộm nâu

Vênh vang lườm nguýt ra dâu nước ngoài

Bữa nào xó bếp nướng khoai

Mà giờ ngọt giọng "bai bai" điệu đàng!

Tác giả ác cảm rồi quá lời chăng? Cũng có thể, nhưng cũng vì những đứa con gái ấy không hiểu được nỗi lòng của những người mẹ:

Máu tim mẹ ứa thành lời

Ngày mai con đã bay rồi... Ới con!

Nhưng đau buồn nhất là người ra đi với bao ước mơ, hy vọng thì trở về bằng một nhúm tro than hài cốt, chuyện đó trong đời ta đã từng nghe nói và gặp lại với nỗi xót thương trong tập thơ này.

Không điểm qua một số câu thơ viết về tình yêu sẽ là một điều thiếu sót, bởi bản thân tác giả là người đa tình, tinh tế và thể thơ lục bát là công cụ thuận lợi cho anh trang trải sự đa tình, tinh tế ấy. Ở đề tài này, nhiều cặp lục bát của anh thật chuẩn, ngọt ngào, có khi thấm đẫm chất dân gian:

Vào thu gặp rét bể khơi

Để anh mong nắng phía trời em yêu

(Rét thu)

Xa nhau chín nhớ mười mong

Gần nhau im lặng như không có gì

(Hẹn em)

Nhớ nhau đến rỗng không mình

Đèn em khêu bấc tìm hình bóng ai?

(Bìm bịp kêu chiều)

Bây giờ người của người ta

Khát khao chỉ biết xót xa phận mình

(Gương kia cứ ngự trên tường)

Đã trầu phải tỏ vân cau

Dậy hương cốm mới lụy tàu lá sen...

 (Thư và tem)

Kể từ cuộc thi thơ lục bát đầu tiên của báo Giáo dục và Thời đại tổ chức cách đây chừng mười lăm năm, nhiều cuộc thi thơ lục bát của các báo đã diễn ra, nhiều tuyển thơ lục bát của nhiều tác giả, một tác giả xuất hiện. Nghĩa là thơ lục bát đang được mùa. Phải chăng tập thơ này của Trịnh Anh Đạt góp thêm bông lúa vàng vào MÙA THƠ LỤC BÁT?

Tháng 6- 2010

VƯƠNG TRỌNG


Hải Phòng triển khai hưởng ứng Cuộc vận động viết về đề tài công nhân và công đoàn giai đoạn 2010 - 2014

2010-08-20 @ 17:58 in Thông tin tổng hợp

Hải Phòng triển khai hưởng ứng Cuộc vận động viết về đề tài công nhân và công đoàn giai đoạn 2010 - 2014 

Chiều hôm qua, ngày 19-8-2010, Liên đoàn Lao động thành phố Hải Phòng mở Hội nghị triển khai kế hoạch hưởng ứng Cuộc vận động viết về đề tài công nhân và công đoàn giai đoạn 2010 - 2014 do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam phát động. Các nhà văn Cao Năm, Lưu Văn Khuê, các nhà thơ Phạm Ngà, Kim Chuông, Hồ Anh Tuấn, Tô Ngọc Thạch, Hoài Khánh, Vũ Thị Huyền,... cùng nhiều hội viên Hội Nhà văn Hải Phòng đã tới dự.

Cuộc vận động viết về đề tài công nhân và công đoàn giai đoạn 2010-2014 được triển khai trong cả nước. Cuộc bận động này nhằm phát huy trí tuệ, tiềm năng văn học nghệ thuật của người lao động, ca ngợi phẩm chất tốt đẹp và những đóng góp to lớn của giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam trong thời kì đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đồng thời giới thiệu với mọi người về tấm gương những người lao động và cán bộ công đoàn tiêu biểu trong cả nước. Đối tượng được tham gia Cuộc vận động là tất cả các nhà văn, nhà thơ chuyên nghiệp và không chuyên, đặc biệt khuyến khích công nhân, viên chức lao động và cán bộ công đoàn cơ sở trong cả nước. Thể loại dự thi có thể là tiểu thuyết, bút ký, truyện ngắn hoặc thơ viết về các chủ đề liên quan tới công nhân và công đoàn. Thời gian nhận tác phẩm dự thi từ cuối năm nay đến hết ngày 31-3-2013 (tính theo dấu bưu điện). Ban Tổ chức sẽ tổ chức lễ tổng kết và trao 1 giải đặc biệt, 1 giải A, 3 giải B, 5 giải C và 15 giải khuyến khích vào dịp kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Công đoàn Việt Nam (28/7/1929 - 28/7/2014) tại Hà Nội. Đây là dịp để nhân dân, đặc biệt là người lao động và cán bộ Công đoàn trong cả nước thể hiện tài năng sáng tác văn học của mình.

Các nhà thơ Kim Chuông, Vũ Thúy Hồng, Hồ Anh Tuấn, các nhà văn Vũ Hoàng Lâm, Cao Năm, Lưu Văn Khuê, Huy Liệu đã bày tỏ niềm tự hào về Hải Phòng là địa phương có đội ngũ sáng tác văn học khá mạnh về đề tại công nhân và công đoàn, có những tác giả tiêu biểu trưởng thành từ thực tiễn lao động trên thành phố Cảng, nhiều lần đoạt các giải thưởng văn học về đề tài công nhân. Mới đây, trong số 20 tác phẩm trong toàn quốc đoạt giải thưởng văn học về đề tài công nhân và công đoàn giai đoạn 1999-2010, Hải Phòng đoạt được 3 giải C với tập truyện Đảo Áng Vàng của Trần Tự, tập thơ Bước nắng của Tô Ngọc Thạch và tập thơ Gai hồng trong mưa của Trần Huy Tản. Các ý kiến đè xuất với Ban tổ chức ở Trung ương và thành phố nên quan tâm mở các trại sáng tác, tổ chức các chuyến thâm nhập thực tế sáng tác, triển khai đầu tư chiều sâu cho các tác giả đã đăng kí đề cương tác phẩm, tổ chức cho các nhà văn được hiểu biết kĩ hơn về hoạt động công đoàn, về giai cấp công nhân hiện nay, tiếp cận với những tấm gương điển hình tiến tiến trong công nhân lao động và các tổ chức công đoàn cơ sở trên địa bàn thành phố.

Phát biểu tại Hội nghị, các đồng chí Ngô Kim Vinh - Phó trưởng ban Ban Dân vận Thành ủy, Nguyễn Văn Hưng - Phó chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố và họa sĩ Quang Ngọc - Phó chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hải Phòng - mong muốn các nhà văn, nhà thơ Đất Cảng tiếp tục phát huy thành tựu văn học của Hải Phòng, tiếp tục sáng tạo nghệ thuật văn chương, sáng tác được nhiều tác phẩm có chất lượng, tích cực hưởng ứng Cuộc vận động viết về đề tài công nhân và công đoàn giai đoạn 2010 - 2014 do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam phát động.

HOÀI KHÁNH

Những thách thức với người viết cho thiếu nhi hiện nay

2010-08-17 @ 17:58 in Bàn về văn chương

Những thách thức với người viết cho thiếu nhi hiện nay

Nước ta hiện nay số dân đã gần 86 triệu người. Với sự phát triển của hệ thống giáo dục khắp toàn quốc đến tận vùng sâu vùng xa, tổng số học sinh phổ thông theo con số của Tổng cục Thống kê là trên 15 triệu, trong đó gần 7 triệu học sinh tiểu học, trên 5, 5 triệu học sinh trung học cơ sở và gần 3 triệu học sinh trung học phổ thông.

Trong khi đất nước đạt rất nhiều thành tích về phát triển và hội nhập thế giới, hàng năm nền kinh tế luôn luôn tăng trưởng thì số lượng các nhà văn viết cho thiếu nhi ở nước ta càng ngày càng sụp giảm. Cho đến thời điểm năm 2010 này, số lượng các nhà văn viết cho thiếu nhi còn đủ sức khỏe sáng tác và có tác phẩm mới công bố chắc chỉ còn ở hai chữ số .

Phải chăng hiện nay người viết cho thiếu nhi đang đứng trước nhiều thách thức lớn?

Trước hết chúng ta đều thấy rõ sáng tạo của các nhà văn được công bố và phổ biến trong xã hội chủ yếu là nhờ việc xuất bản Sách. Bạn đọc thanh thiếu nhi và cả nhi đồng và mẫu giáo đều rất ham đọc sách. Có lẽ trong đời người thời gian tuổi thơ, tuổi đi học chính là thời gian đọc sách nhiều nhất. Ở tuổi thơ, dường như ta đọc sách cho cả quãng đời bận rộn về sau . Hồi kí, tự truyện của tất cả các nhà văn hoá lớn Việt Nam và thế giới đều nói về một tuổi thơ say mê đọc sách.

Nhưng, từ hơn hai mười năm qua, sách đã bị các hình thức truyền thông ( còn được gọi là văn hóa nghe nhìn) từ ti vi, video đến internet và trò chơi điện tử trực tuyến (game online) càng ngày càng lấn lướt vào thời gian quý giá của tuổi thơ.

Việc dạy và học ở nhà trường với các hình thức dạy thêm, luyện thi cùng áp lực điểm số thi cử cũng đã lấy đi của tuổi thơ rất nhiều thời gian vàng bạc nữa . Thời gian đọc sách của trẻ em càng ngày càng bị co hẹp lại. Đó là thách thức đầu tiên của các nhà văn.

 Từ khi đất nước đổi mới, các nhà xuất bản đã chuyển đổi hoạt động theo sự vận hành của cơ chế thị trường, do đó "văn hóa đọc" của trẻ em đã đón nhận một "phát minh thời đại" đó là "truyện tranh hiện đại, khôi hài và liên hoàn" (quốc tế gọi là comic hoặc manga) được dịch và du nhập từ nước ngoài. Là thành tựu văn hóa trẻ em của thế giới nhiều bộ truyện tranh có ích đã trở thành người bạn thân thiết của trẻ em Việt Nam. Có thể nói rằng đó là một thành công lớn của ngành xuất bản nhưng lại lại một thách thức lớn với các nhà văn, đặc biệt là nhà văn viết cho thiếu nhi Việt Nam.

 Với tinh thần trách nhiệm với thế hệ trẻ, không đặt lợi nhuận lên trên hết, các nhà xuất bản trong đó có nhà xuất bản Kim Đồng đã duy trì định hướng thẩm mỹ cho bạn đọc thanh thiếu niên với những Tủ Sách Vàng, Tủ sách Thơ với tuổi thơ... Những cố gắng duy trì tình yêu văn học bằng cách tái bản liên tục các tác phẩm cổ điển cũng đã lưu giữ bạn đọc trẻ với những giá trị thẩm mỹ có ý nghĩa bồi dưỡng nhân cách. Nhưng việc ấy lại tạo ra một sức ỳ trong sáng tạo các tác phẩm mới, đó là một thách thức không nhỏ với những nhà văn đặc biệt là với người viết trẻ lần đầu tiến cầm bút hoặc với những người viết chưa có may mắn thành công ngay từ cuốn sách đầu tay.

Bước sang thập niên đầu tiên của thế kỷ XXI, cùng với sự phát triển hội nhập sâu của đất nước với thế giới, hàng loạt các công ty sách mới ra đời cùng với sự xuất hiện của các dịch giả trẻ tuổi, sách thiếu nhi thế giới đủ các phong cách khác nhau được dịch và tuyên tuyền quảnh bá rầm rộ ở nước ta. Chưa bao giờ trẻ em nước ta, ( và cả bạn đọc lớn tuổi trong đó có tôi) được thụ hưởng những cuốn sách như những món đồ chơi, những loại bánh kẹo cao cấp, mầu sắc rực rỡ... trước đây chưa bao giờ được nếm thử, thế mà nay được mời chào tràn ngập và ê hề khắp nơi . Vâng, thực tế đó chính là thách thức lớn nhất hiện nay với các nhà văn Việt Nam.

Lòng khao khát viết cho thiếu nhi vẫn là lòng khao khát muốn hướng con trẻ đến vẻ đẹp của cái tâm hướng thiện . Nhưng ngay cả với trẻ em bây giờ các em cũng đã phải đổi mặt với thói "Đạo đức giả" và thói "vô trách nhiệm"( hai đề văn thi đại học vừa qua). Hành xử bạo lực đã nhiễm cả vào trò chơi con trẻ. Và hơn nữa con trẻ phải đối mặt với bạo lực và sự xâm hại. Tất cả những điều mắt thấy, tai nghe ấy là những nỗi đau nhức nhối tâm can khiến người viết cho thiếu nhi phải lựa chọn khuynh hướng thẩm mỹ khi cầm bút. Nhà văn Trần Hoài Dương trong dịp Hội sách thiếu nhi Hè 2009 tại thành phố Hồ Chí Minh vừa qua đã từng phát biểu "Bảo tôi viết về chơi game chắc là tôi chịu chết!"

Trình bày những thách thức trên không có nghĩa là các nhà văn viết cho thiếu nhi Việt Nam đã hoàn toàn "chịu chết!". Sách của anh Trần Hoài Dương vẫn được trẻ em đón nhận hàng nghìn bản. Anh Nguyễn Nhật Ánh vẫn làm sôi động các Hội chợ sách TP Hồ Chí Minh. Các anh Trần Quốc Toàn, Cao Xuân Sơn và nhiều anh chị em trẻ như Nguyễn Ngọc Thuần, Phan Hồn Nhiên... rồi cả những người "không có tuổi" như cụ Tô Hoài, anh Trần Đức Tiến, anh Bùi Chí Vinh, chị Quế Hương, chị Nguyễn Thị Bích Nga...(trong đó có cả tôi) liên tục trong các năm 2008, 2009, 2010 đều có sách mới .

Mỗi người một cách đều đã nuôi dưỡng trong mình một tâm hồn trẻ thơ để đến với trẻ thơ. Nhà văn Erich Kaestner, một nhà văn Đức viết theo tư tưởng hòa bình, ông nổi tiếng viết cho thiếu nhi và từng đạt giải thưởng Hans Christian Andersen đã nói : " Chỉ những người trưởng thành mà vẫn giữ được tâm hồn trẻ thơ, kẻ đó mới thật là một con người. "Tôi thiết nghĩ đấy là cách nói của nhà văn muốn cảnh báo sự vẩn đục của tâm hồn, sự tha hóa của nhân cách, thói gian trá trong hành xử...Những điều ấy đối lập với tư duy trong sáng và tình cảm chân thành nguyên vẹn của tuổi thơ.

Những cuốn sách văn học ( cả tác phẩm cổ điển và tác phẩm mới sáng tác)những mong đem đến cho trẻ em những cảm xúc tươi đẹp hiện nay đang đứng trước con số phát hành, phổ biến là: một, hai nghìn bản. Thật là "muối bỏ biển" so với số lượng trên 15 triệu học sinh cả nước.

Ở đây chúng tôi muốn bàn đến vai trò điều tiết của nhà nước và pháp luật, gia đình, nhà trường và các tổ chức xã hội.

Thời gian qua cứ sắp đến ngày Tết thiếu nhi (1-6) hay Tết Trung thu, với tư cách là một nhà văn viết cho thiếu nhi tôi thường bị các nhà báo "bao vây", chất vấn về Văn học thiếu nhi :Tại sao sách thiếu nhi Việt Nam lại thiếu, lại yếu thế? Tại sao sách ngoại át sách nội ...v. . v

Trong một cuộc họp Văn học thiếu nhi năm 2008, nhà văn Tô Hoài đã nói : "Nếu giải thưởng văn học thiếu nhi là 1 tỷ, thì tôi cho rằng tình hình văn học thiếu nhi sẽ khác" (Câu nói này đã được nhiều phong viên báo chí nhắc lại trên các phương tiện truyền thông). Nhà văn Võ Quảng trong một bài viết để lại cho thế hệ sau có nói đại ý : "Phải có một cơ quan lo cho thiếu nhi (đặc biệt là về văn học) phải to ngang với một Bộ!". Tôi thiết nghĩ rằng trước hết đây là cách nói hóm hỉnh của các nhà văn. Các ông đã dùng cách nói ấy để thể hiện tâm huyết của các nhà văn lớn lo lắng cho tương lai văn họcViệt Nam. Và, hơn nữa đấy cũng là nhu cầu hội nhập quốc tế của văn học thiếu nhi Việt Nam.

Nhờ sự phát triển của công nghệ thông tin, nhà văn chúng ta có thể tự tìm hiểu tình hình văn học thiếu nhi trên thế giới. Chúng ta được biết có tổ chức Ủy ban quốc tế sách cho thanh thiếu nhi (International Board on book for young people - IBBY) được thành lập từ năm 1953.  Tổ chức này cứ hai năm một lần, trao giải thưởng văn học thiếu nhi Hans Christian Andersen cho tác giả thiếu nhi xuất sắc nhất.  Giải thưởng này được coi như giải Nobel của văn học thiếu nhi. Một trong những người sáng lập ra tổ chức quốc tế về văn học thiếu nhi này chính là nữ văn sĩ Thụy Điển Astrid Lindgren. Sau khi bà mất năm 2002 một giải thưởng văn học thiếu nhi mang tên bà cũng đã ra đời (được thành lập bởi IBBY - Thụy Điển). Tổ chức này cũng sáng lập ra giải thưởng Peter Pan, bắt đầu từ năm 2000, hàng năm trao giải cho tác phẩm văn học thiếu nhi xuất sắc nước ngoài dịch sang tiếng Thụy Điển. Nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần của chúng ta đã vinh dự đạt giải thưởng này ( năm 2008)...

Nêu những thông tin trên, tôi mong muốn chúng ta thấy rằng ở các nước càng phát triển, Văn học thiếu nhi càng được chú ý thông qua việc tôn vinh các nhà văn viết cho thiếu nhi bằng các giải thưởng thích đáng.

Đối với các nhà văn viết cho thiếu nhi sự khích lệ bằng giải thưởng là cần thiết nhưng không có hạnh phúc nào bằng việc nhìn thấy trẻ em say mê cuốn sách của mình. Trong tình hình hiện nay, tôi xin đề nghị trong chưong trình nhà trường có thêm môn học "Tự đọc sách", hướng dẫn trẻ em đọc sách từ lớp một để hy vọng hưóng các em học sinh tìm chọn sách hay để đọc. Tôi được biết hiện nay ngành giáo dục đang rất quan tâm và đang có hướng giải quyết vấn đề văn hóa đọc với thanh thiếu nhi.

Trong thời gian qua, các nhà văn viết cho thiếu nhi cũng đã nhận được sự quan tâm của Hội Nhà văn Việt Nam với nhiều hoạt động, nổi bật hơn cả là Trại sáng tác dành cho các tác giả chuyên viết cho thiếu nhi được tổ chức tại Quảng Bá ( Hà Nội ) tháng5/2008 tạo điều kiện cho 22 nhà văn từ mọi miền đất nước đến gặp gỡ, trao đổi và sáng tác . Từ năm 2009, Trung ưong Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã khởi động chưong trình phối hợp với Hội Nhà văn để tổ chức Trại sáng tác dành cho lứa tuổi thiếu nhi và tổ chức biểu dương các nhà văn viết cho thiếu nhi hàng năm. Dự án Hỗ trợ văn học thiếu nhi Việt Nam - Đan Mạch do Nhà xuất bản Kim Đồng, Hội Nhà văn Hà Nội và Hội Nhà văn Đan Mạch thực hiện với sự giúp đỡ của Đại sứ quán Đan Mạch đã được tiến hành từ 2006-2010 . Thông qua các cuộc thi, các cuộc tập huấn, các "Chuyến tầu kể chuyện" phong trào sáng tác cho thiếu nhi đã được khích lệ. Nhà xuất bản Kim Đồng, Nhà xuất bản Trẻ đã đỡ đầu nhiều tập sách có giá trị gây sôi động phong trào đọc sách trong thanh thiếu nhi và đạt các giải thưởng cao trong nước và quốc tế. Hội xuất bản Việt Nam cũng dành giải thưỏng Sách Hay, Sách Đẹp cho sách thiếu nhi hàng năm.

Tôi tin rằng Đại hội Nhà văn Việt nam lần thứ VIII sẽ tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức với sự phát triển văn học nước nhà. Sau Đại hội, văn học dành cho thiếu nhi sẽ được nhà nước và toàn xã hội quan tâm hơn nữa. Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khoá tới sẽ có những biện pháp cụ thể, hiệu quả để văn học thiếu nhi có một bước ngoặt mới đày triển vọng trong tương lai.

LÊ PHƯƠNG LIÊN

Thành uỷ Hải Phòng gặp gỡ các nhà văn vừa tham dự Đại hội VIII Hội Nhà văn Việt Nam

2010-08-13 @ 14:19 in Thông tin tổng hợp

Thành uỷ Hải Phòng gặp gỡ các nhà văn vừa tham dự Đại hội VIII Hội Nhà văn Việt Nam

Sáng nay, thứ sáu 13-8-2010, tại Nhà khách Thành phố (số 2 phố Bến Bính - Hải Phòng), các đồng chí: Dương Anh Điền - Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tại Hải Phòng, Nguyễn Đình Then - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy Hải Phòng gặp gỡ thân mật các nhà văn Hải Phòng đã tham dự Đại hội toàn quốc Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII. Cùng dự có đồng chí Nguyễn Quốc Khánh - Phó trưởng ban Ban Tuyên giáo Thành ủy, NSƯT Lại Đình Ngọc - Phó giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, NSƯT Đăng Toàn - Phó chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật thành phố Hải Phòng.

Tại cuộc gặp mặt, nhà văn Đình Kính, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam (khóa VIII), Chủ tịch Hội Nhà văn Hải Phòng, Chi hội trưởng Chi hội Nhà văn Việt Nam tại Hải Phòng - đã thông tin nhanh về kết quả Đại hội VIII Hội Nhà văn Việt Nam. Đại hội toàn thể hội viên diễn ra tại Hà Nội từ ngày 4 đến 6-8 vừa qua. Tiếp đó, nhà văn Đình Kính giới thiệu đôi nét hoạt động của Chi hội Nhà văn Việt Nam tại Hải Phòng cùng những đóng góp của đoàn nhà văn Hải Phòng tại Đại hội nhà văn toàn quốc vừa qua, bày tỏ sự cảm ơn của các nhà văn thành phố Cảng với Thành ủy đã thường xuyên tạo điều kiện để các nhà văn sáng tác văn học. Nhà văn Đình Kính cũng chuyển lời của nhà thơ Hữu Thỉnh - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam (khóa VIII) - thăm hỏi và cảm ơn các đồng chí lãnh đạo thành phố Hải Phòng đã giúp đỡ Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức thành công Đại hội Nhà văn khu vực phía Bắc lần thứ III tại Đồ Sơn đầu tháng 6 vừa qua.

Phát biểu thân mật với các nhà văn dự cuộc gặp gỡ, đồng chí Dương Anh Điền, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tại Hải Phòng, đã nhấn mạnh sự quan tâm của Thành ủy Hải Phòng đối với văn nghệ sĩ thành phố Cảng và cả nước, mong muốn các văn nghệ sĩ nói chung, các nhà văn Hải Phòng nói riêng, tiếp tục có thêm những tác phẩm hay, hấp dẫn đáp ứng nhu cầu thưởng thức của người dân hiện nay. Đồng chí cho rằng, các nhà văn bằng tác phẩm văn học của mình không chỉ bồi đắp thêm đời sống tinh thần cho nhân dân và chính những tác phẩm ấy là biểu tượng của địa phương và đồng thời là niềm tự hào chung của nhân dân thành phố. Đồng chí đã trao quà tặng 30.000.000 đồng của Thành ủy cho Chi hội Nhà văn Việt Nam tại Hải Phòng.

Trước đó, lãnh đạo Ban Tuyên giáo Thành ủy cũng đã tới trao quà tặng 3.000.000 đồng của Thành ủy cho đoàn nhà văn Hải Phòng trước khi lên Hà Nội tham dự Đại hội toàn quốc Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII.

HOÀI KHÁNH

HỘI VIÊN HỘI NHÀ VĂN VIỆT NAM - CHI HỘI HẢI PHÒNG

1.                  Nhà văn Bão Vũ - Chi hội phó

2.                  Nhà văn Bùi Ngọc Tấn

3.                  Nhà văn Cao Năm

4.                  Nhà thơ Dư Thị Hoàn

5.                  Nhà văn Đình Kính - Chi hội trưởng

6.                  Nhà văn Đoàn Lê

7.                  Nhà thơ Hoài Khánh

8.                  Nhà thơ Hồ Anh Tuấn

9.                  Nhà thơ Kim Chuông

10.              Nhà thơ Lê An Dương

11.              Nhà văn Lưu Văn Khuê

12.              Nhà thơ Mai Văn Phấn

13.              Nhà văn Mai Vui

14.              Nhà thơ Nguyễn Viết Lãm

15.              Nhà thơ Phạm Ngà

16.              Nhà thơ Phạm Xuân Trường

17.              Nhà thơ Thi Hoàng

18.              Nhà thơ Tô Ngọc Thạch

19.              Nhà thơ Trần Quốc Minh

20.              Nhà văn Trần Tự

21.              Nhà thơ Trịnh Hoài Giang

22.              Nhà văn Vũ Hữu Ái

23.              Nhà thơ Vũ Thành Chung - Chi hội phó

24.              Nhà thơ Vũ Thị Huyền

Kết thúc Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII: Bài học nào "gửi lại mùa sau"?

2010-08-08 @ 17:30 in Thông tin tổng hợp

Kết thúc Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII: Bài học nào "gửi lại mùa sau"?

Với việc bầu đủ số lượng 15 ủy viên Ban chấp hành như chỉ tiêu đại hội đề ra, Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII có thể được xem là thành công hơn so với các kỳ đại hội gần đây. Tuy nhiên, về mặt hình thức thì như vậy, song đi vào chi tiết, nhiều hội viên lại nhận thấy đây là đại hội có nhiều luộm thuộm trong khâu tổ chức và những bất cập từng xảy ra trong một số kỳ đại hội trước đã lại có cơ tái diễn...    

90% người đọc tham luận bị vỗ tay... mời xuống

Trong bài viết "Không chỉ để cho... vui" in trên Chuyên đề Văn nghệ Công an số ra ngày 2-8-2010, chúng tôi đã lên tiếng "cảnh báo": "Bởi trong các đại biểu, có người hàng chục năm trời nay mới gặp nhau; có người đọc nhiều của nhau nay mới có dịp biết mặt, họ sẽ "tranh thủ" tối đa thời gian để hàn huyên, thăm hỏi đời sống, công việc của nhau. Cho nên, thiết nghĩ, các bản tham luận muốn gây được chú ý đối với các đại biểu cần được trình bày ngắn gọn, thiết thực, liên quan tới mối quan tâm chung của nhiều người" và "Kinh nghiệm cho thấy, những nhà văn có lối nói con cà con kê, dông dài những chuyện cá nhân tầm phào sẽ là những đối tượng dễ bị... vỗ tay mời xuống". Tại Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam lần này, số đại biểu đọc tham luận bị vỗ tay... mời xuống xem ra còn nhiều hơn các kỳ đại hội trước (với tỉ lệ chiếm tới 90%). Nhà thơ Định Hải là đại biểu đầu tiên lên tiếng trước đại hội và chỉ sau vài câu nói đã bị vỗ tay mời xuống, bất kể tuổi tác, bất kể việc ông từng là hội viên hiếm hoi đến nay được dự cả 8 kỳ đại hội (như ông tự giới thiệu). Sang ngày làm việc thứ hai, các đại biểu bị vỗ tay mời xuống càng nhiều hơn. Người mở đầu danh sách này là nhà văn Trần Thanh Giao. Bài phát biểu của ông vừa dài, vừa được xem là "mang tính dạy dỗ". Tiếp sau ông, nhà văn Võ Khắc Nghiêm cũng bị vỗ tay mời xuống. Chỉ khác là ông nhà văn có giọng đọc hùng hồn này tỏ ra rất... kiên định. Bị vỗ tay, ông vẫn đọc. Lại vỗ tay. Vẫn đọc tiếp. Hội trường rộng, micro xem ra không được "bắt" lắm nên mọi người nghe câu được câu chăng. Tôi không rõ nhà văn Võ Khắc Nghiêm khi rời diễn đàn đã nói hết ý của mình chưa?

Rút kinh nghiệm từ đồng nghiệp, nhà phê bình văn học Phan Trọng Thưởng hứa "sẽ không làm mất thì giờ của đại hội", song khi ông đọc đến đoạn "Nhà văn cần phải..." thì nhận được một tràng vỗ tay. Nhà phê bình văn học Lê Quang Trang là người điều hành buổi tham luận, không biết có phải vì quá đồng cảm với bài viết của đồng nghiệp mà phải băn khoăn hỏi lại: "Tôi không hiểu vỗ tay tán thưởng hay vỗ tay mời xuống". Mọi người ồ lên, vỗ tay mời xuống. Nhà phê bình Phan Trọng Thưởng tiếp tục đọc. Các đại biểu lại vỗ tay... Nói chung, kể từ nhà văn Võ Khắc Nghiêm trở đi, hầu hết các nhà văn khi bị vỗ tay mời xuống, họ đều cố đọc cho hết bản tham luận. Một số đại biểu thấy vậy đã phải bình luận: "Cứ cố mà đọc trong tiếng vỗ tay ấy, không hiểu có tác dụng gì".

Công bằng mà nói, trong các phát biểu, các bản tham luận được trình bày tại đại hội không phải không có những ý kiến tâm huyết, những sáng kiến, đúc kết quý báu, nhưng, như trên đã nói, một phần do tâm thế của các đại biểu (gặp nhau, muốn hàn huyên, trao đổi riêng với nhau), một phần do trục trặc của hệ thống loa đài, và một phần do các đại biểu không biết cách "nhấn nhá" sao cho ấn tượng nên suốt thời gian diễn ra đại hội, mặc dù đã có gần bốn chục nhà văn tham gia phát biểu, song chỉ có dăm ba người là thoát khỏi tình cảnh bị vỗ tay... mời xuống. Tất nhiên, ở đây cũng cần phải nói thêm một điều: Dù không muốn nghe song không phải "tất cả mọi người đều đồng loạt vỗ tay" như một trang web nào đó đã thông tin. Sự thực là gần như những tiếng vỗ tay chỉ chủ yếu xuất phát ở mé phải của hội trường. Tiếc là trong các nhà văn tham gia Chủ tịch đoàn, không phải ai cũng dứt khoát, mạch lạc trong việc điều hành đại hội: Như khi nhận thấy đại biểu phát biểu dài dòng quá thì nhắc nhở ngay (có lẽ họ ngại "đụng chạm" vì sợ ảnh hưởng đến phiếu bầu chăng?), đừng để các nhà văn ngồi dưới phải... "ra tay trước". Nói gì thì nói, việc các nhà văn phải hành xử với nhau theo cách vỗ tay... mời xuống là một việc mà trong con mắt người đời, nó không được hay ho cho lắm.

Lộn xộn khi phát phiếu, lúng túng trong kiểm phiếu

Nhiều người đã biết, kể từ Đại hội Hội Nhà văn lần thứ IV đến trước thời điểm diễn ra Đại hội Hội Nhà văn lần thứ VIII, chưa đại hội nào bầu được đủ số lượng thành viên Ban chấp hành như chỉ tiêu đặt ra. Thậm chí, cả 4 kỳ đại hội đó, chưa lần nào số lượng ủy viên Ban chấp hành của Hội tới được con số 10. Đại hội VII, tình hình còn "thê thảm" đến độ, số ủy viên Ban chấp hành quá ít đã đành (6 người), lại là số...chẵn (một việc tối kị vì gây khó cho việc biểu quyết). Bên thềm Đại hội Hội Nhà văn lần thứ VIII, các báo đã nói "rát" về vấn đề này và bản thân nhà thơ Hữu Thỉnh, Chủ tịch Hội, ngay tại phiên họp dành riêng cho các nhà văn đảng viên hôm mùng 4 tháng 8 cũng đã phải đặt vấn đề: "Không phải các nhà văn ta hẹp hòi với nhau đâu, mà là chúng ta chưa biết cách tổ chức, khiến phiếu phân tán. Cần phải cải tiến phương pháp bầu cử".

Cải tiến như thế nào? Thật ra đáp án cũng đơn giản. Trong phiên họp ngày mùng 5 tháng 8, toàn thể các đại biểu có mặt đã biểu quyết thông qua việc Ban chấp hành Hội Nhà văn khóa VIII phải có số lượng 15 ủy viên. Để có danh sách 15 người này, Ban Tổ chức đã cho phát phiếu để các hội viên giới thiệu những ứng viên mà mình tín nhiệm. Căn cứ vào sự giới thiệu ấy, Ban Tổ chức sẽ chọn từ cao xuống thấp 30 ứng viên (chứ không phải hàng trăm người như ở các đại hội trước) để sau đó, các đại biểu tiến hành bỏ phiếu chọn lấy 15 người. 

Phải nói, đây là một cách thức bầu cử khoa học. Song do Ban Kiểm phiếu chưa được thuần thục nên mặc dù đông tới 54 người, và với số phiếu thu về chỉ là 693, vậy mà phải mất tới...7 tiếng đồng hồ mới kiểm đếm xong. Kết cục, tới khi kết quả được công bố thì đã gần 7 giờ tối. Lúc này, các đại biểu, đa phần đều từ tuổi lục tuần trở lên đã thực sự...oải (vừa mệt vừa đói). Vậy mà ngay sau đấy, họ lại phải tiếp tục lao vào cuộc bỏ phiếu chính thức. Các thành viên tổ kiểm phiếu được kêu gọi hãy sẵn sàng làm việc... qua đêm.

Cũng cần phải nói thêm là sau khi kết quả đợt phát phiếu giới thiệu đề cử vào Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa VIII được công bố, đã có 12 nhà văn nằm trong danh sách 30 người có số phiếu cao nhất được đề cử đã... xin rút, trong đó hầu hết là những nhà văn có số phiếu rất cao: Nhà thơ Trần Đăng Khoa (đứng thứ 3 trong số tất cả các nhà văn được đề cử), nhà văn Hữu Ước (thứ 5), nhà văn Nguyễn Ngọc Tư (đứng thứ 8), nhà văn Hồ Anh Thái (thứ 9), nhà văn Phan Thị Vàng Anh (thứ 13), nhà văn Đỗ Bích Thúy (thứ 14), nhà thơ Bằng Việt (thứ 15)... Theo qui chế đã được đại hội thông qua, sẽ có 12 nhà văn đứng thứ tự từ 31 đến 42 được "đôn" vào danh sách này. Nhưng có lẽ vì thời gian quá muộn, mọi người xem chừng đã ngán việc bầu bán mất thì giờ nên đa phần đều ngúng nguẩy không muốn bổ sung thêm 12 ứng viên nữa, để rồi cuối cùng họ đi đến thống nhất chốt lại ở danh sách 18 người. 18 người để bầu lấy 15 người. Có lẽ, lâu lắm rồi ở Hội Nhà văn Việt Nam mới có trường hợp các nhà văn ta "thoáng" với nhau đến vậy.

Và đến lúc này thì việc phát phiếu gần như đã trở nên khó kiểm soát (Báo Tuổi trẻ phải dùng cái tiêu đề "Ồn ào và lộn xộn" để nói về hiện tượng này). Bình thường ra thì các đại biểu phải ngồi nguyên trên ghế của mình, tổ viên tổ kiếm phiếu xuống kiểm đếm từng bàn và phát phiếu trực tiếp. Đằng này, như ong vỡ tổ, các nhà văn người đứng người ngồi, người cắp cặp chực ra về, tổ kiểm phiếu thì luôn miệng thông báo: "Mời các nhà văn nào chưa có phiếu lên trên này nhận phiếu". Đã có những nhà văn lên nhận phiếu cho nhau. Bản thân tôi chứng kiến cảnh nhà văn Nguyễn Quốc Trung cầm một tập phiếu, hất cằm hỏi nhà báo Nhật Hoa Khanh: "Anh có phiếu chưa?". Nhà báo Nhật Hoa Khanh thật thà trả lời: "Cám ơn, tôi có rồi". Tôi thì tôi tin nhà báo Nhật Hoa Khanh lịch sự mà trả lời vậy thôi, chứ chắc ông chưa nhận lá phiếu nào đâu (vì ông không phải là hội viên). Nhưng thử đặt giả thiết đây là trường hợp người đang nằm trong danh sách 18 ứng cử viên kia thì sao? Mọi việc có đơn giản như vậy không?

Trung tướng - nhà văn Hữu Ước cũng được phát... 2 phiếu. Ông chỉ bỏ một phiếu, phiếu còn lại ông trao trả nhà thơ Hữu Thỉnh - Chủ tịch Hội. Nhà văn Hữu Ước kiên nhẫn chờ tới lúc ban kiểm phiếu công bố kết quả. Và ông thở phào nhẹ nhõm nói với tôi: "Thật may là đại hội đã bầu đủ 15 thành viên cho Ban chấp hành như đã thống nhất. Thế là tốt, chứ nếu không bầu đủ, tôi sẽ yêu cầu bỏ phiếu lại".

Nữ nhà báo Vĩnh Quyên, hiện công tác ở Đài Tiếng nói Việt Nam đã kể cho tôi một câu chuyện: Tối ấy, sau khi phát phiếu cho một số nhà văn, một thành viên tổ kiểm phiếu đã cầm một xấp phiếu bước ra ngoài cửa hội trường. Tò mò đi theo, nhà báo Vĩnh Quyên bất ngờ thấy ông nọ cho ngay xấp phiếu vào cặp. Thấy vậy, chị nhắc ngay: "Sao anh lại cho phiếu vào trong cặp như thế". Ông nọ (nghe đâu là một nhà văn miền Trung) vội giải thích: "Tôi đi tìm mọi người để phát". Vĩnh Quyên nghe vậy bảo ngay: "Nếu thế thì anh phải cầm phiếu trên tay chứ". Ông nọ lúng túng, đành phải lấy phiếu ra...

Trong cuộc trao đổi với tôi và các nhà thơ Trần Quang Quý, Bùi Đức Khiêm  trong buổi chiều bế mạc đại hội, nhà thơ Quang Hoài, một thành viên tổ kiểm phiếu cũng thừa nhận, việc Ban Tổ chức vừa phát phiếu vừa in phiếu (chắc vì lý do thời gian gấp gáp - PK) đã khiến chuyện kiểm soát phiếu trở nên khó khăn hơn. Ông thật thà cho hay, hiện ông còn giữ cả tập tới vài chục phiếu in thừa trong cặp.

Với việc bầu ra được một Ban chấp hành đủ 15 người, trong đó có một nhà văn dưới tuổi 50 (Nguyễn Thị Thu Huệ, Vũ Hồng), bốn nhà văn dưới tuổi 60 (Trần Đức Tiến, Nguyễn Quang Thiều, Văn Công Hùng, Võ Thị Xuân Hà), Đại hội Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII được xem là tương đối thành công về mặt nhân sự. Tuy nhiên, nhìn lại hơn hai ngày tiến hành đại hội, trong khi việc kiểm điểm, chất vấn các thành viên Ban chấp hành khóa VII chưa được tiến hành, một số kiến nghị của hội viên về bổ sung điều khoản "Chủ tịch Hội không được làm quá hai nhiệm kỳ" cùng một số vấn đề khác trong Điều lệ Hội chưa được lấy biểu quyết thông qua; hầu hết thời gian dành để đọc tham luận và bầu cử, vậy mà việc đọc tham luận thì có tới 90% đại biểu bị vỗ tay... mời xuống, việc bầu cử thì xảy ra những chuyện lộn xộn như trên - đây thực sự là vấn đề cần phải lên tiếng cảnh báo để các kỳ đại hội sau, chúng ta tổ chức được chặt chẽ, khoa học hơn. Xin đừng coi là việc nhỏ. Cứ thử hình dung, chỉ cần một đôi lá phiếu bị đưa "nhầm địa chỉ" thôi, tình thế có thể sẽ khác. Thì trong đại hội này, chẳng đã có một ủy viên Ban chấp hành chỉ hơn người bị trượt có đúng một phiếu (354 và 353) đó sao?

PHẠM KHẢI

Đại hội toàn quốc Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII thành công tốt đẹp

2010-08-06 @ 14:33 in Thông tin tổng hợp

Đại hội toàn quốc Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII thành công tốt đẹp

Sau 3 ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc trên tinh thần đoàn kết, dân chủ, xây dựng, sáng tạo, chiều hôm nay, thứ sáu 6-8-2010, tại hội trường Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh (135 phố Nguyễn Phong Sắc, phường Nghĩa Tân, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội), Đại hội toàn quốc Hội Nhà văn Việt Nam lần thứ VIII đã thành công tốt đẹp.

Từ mấy hôm trước và nhất là sáng ngày 4-8, hơn 700 hội viên Hội Nhà văn Việt Nam từ khắp mọi miền đất nước đã tụ hội về Thủ đô Hà Nội tham dự Đại hội, thực hiện trách nhiệm với sự kiện chính trị quan trọng của các nhà văn Việt Nam và những người yêu văn học nước nhà. Buổi chiều, đã diễn ra Hội nghị đại biẻu đảng viên, do Đảng đoàn Hội Nhà văn Việt Nam triệu tập.

Trong ngày hôm qua, 5-8, Đại hội đã tiến hành họp phiên toàn thể để thực hiện các nội dung: Bầu Đoàn chủ tịch, Đoàn thư kí, Ban thẩm tra tư cách đại biểu tham gia Đại hội;  nghe Báo cáo kết quả đại hội các chi hội nhà văn ở cơ sở; Báo cáo kiểm điểm của Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa VII (nhiệm kì 2005-2010); Thông qua Quy chế bầu Ban chấp hành Hội Nhà văn khóa VIII; Bầu ban kiểm phiếu; Thông qua biểu quyết số lượng, nhân sự và bầu Ban chấp hành Hội Nhà văn khóa VIII. Đại hội cũng nghe gần 20 tham luận của các nhà văn, nhà thơ, nhà lí luận phê bình văn học , với nhiều nội dung phong phú, sâu sắc. Các bài tham luận thể hiện tâm huyết, ý thức, trách nhiệm của các nhà văn đối với nền văn học cách mạng của nước nhà; đồng thời nhấn mạnh đến sứ mệnh, thiên chức cao cả của nhà văn đối với sự phát triển lành mạnh của xã hội, chấn hưng nền văn hóa dân tộc, xây dựng đất nước văn minh, cường thịnh và xây dựng những phẩm chất nhân cách cao đẹp của con người Việt Nam trong thời đại mới.

Sáng nay, ngày 6-8, Đại hội đã chính thức khai mạc. Đồng chí Trương Tấn Sang - Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam; đồng chí Phùng Hữu Phú - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng ban thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương; PGS, họa sĩ Vũ Giáng Hương - Bí thư Đảng đoàn, Chủ tịch Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam cùng nhiều đồng chí lãnh đạo, đại diện các Bộ, Ban Ngành của Trung ương và Hà Nội đã tới dự; Tổng bí thư Nông Đức Mạnh, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng, Nguyên Chủ tịch nước Lê Đức Anh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã gửi lẵng hoa tới chúc mừng Đại hội.

Thay mặt Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa VII, nhà thơ Hữu Thỉnh - Chủ tịch Hội - trình bày dự thảo Báo cáo tổng kết mang tiêu đề Vì sự cường thịnh của đất nước, vì phẩm giá con người. Báo cáo khẳng định 5 nét mới trong đời sống văn học Việt Nam thời gian qua: Một là, tiếp tục viết về đề tài chiến tranh cách mạng nhưng mạnh hơn là sáng tạo trong cuộc đấu tranh để công nghiệp hoá đất nước, các nhà văn có mặt ở những mũi nhọn của đời sống, chủ đề lớn của văn học ta hôm nay là đạo đức xã hội. Hai là, các nhà văn quan tâm hơn đến yêu cầu kết tinh văn học, dồn sức cho những tác phẩm lớn mang ý nghĩa tổng kết một đời văn. Ba là, ý thức bảo vệ truyền thống, chống lại cuộc xâm lăng văn hoá từ bên ngoài. Bốn là, xu hướng hiện đại hoá văn học, kết hợp với nâng cao một bước sự chuyên nghiệp hoá nghề văn. Năm là, xuất hiện nhiều tài năng trẻ, thể hiện rõ hơi thở, giọng điệu của đời sống hôm nay. Báo cáo cũng nêu bật kế hoạch và lộ trình nâng cao chất lượng lí luận phê bình, như là một nỗ lực khắc phục cái yếu kém tồn đọng nhiều thập kỉ vừa qua; Ban Chấp hành đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo, có lẽ là nhiều kỉ lục so với các nhiệm kỳ từ ngày có Hội; mở nhiều lớp tập huấn và mở Trung tâm bồi dưỡng viết văn Nguyễn Du; các hội thảo về Hoài Thanh, Chế Lan Viên, Nguyễn Tuân, Võ Quảng, Nam Trân...đã để lại tiếng vang trong đời sống văn học. Nhiệm kỳ vừa qua, đã đưa được Ngày thơ Việt Nam vào đời sống lễ hội, năm sau nhiều sáng kiến hơn năm trước và đặc biệt hơn là lần đầu tổ chức Hội nghị quốc tế giới thiệu văn học Việt Nam nhưng đã để lại trong lòng bạn bè quốc tế những ấn tượng sâu đậm. Chủ tịch Hữu Thỉnh nhấn mạnh: "Chúng ta đang tiến sâu vào thế kỉ XXI (...) Đó là thế kỉ giải phóng các tiềm năng của con người, đó cũng là thế kỉ cần nạp năng lượng văn hoá tối đa cho con người, giúp con người thực sự trở thành Con Người, với tư cách vừa là chủ thể riêng rẽ vừa là thành viên trong một cộng đồng trách nhiệm. Trong cuộc chuyển đổi vĩ đại của dân tộc, các nhà văn chúng ta nhận lấy sứ mệnh nạp năng lượng tinh thần cho xã hội, dồn hết tâm huyết và tài năng vì sự cường thịnh của đất nước, vì phẩm giá của con người.

Tiếp đó đồng chí Trương Tấn Sang - Ủy viên Bộ chính trị, Thường trực Ban bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam đã trao tặng bức trướng của Ban chấp hành Trung ương Đảng tặng Hội nhà văn Việt Nam mang dòng chữ "Đoàn kết - Dân chủ - Xây dựng - Sáng tạo" và phát biểu với Đại hội, ghi nhận những đóng góp của các thế hệ nhà văn Việt Nam vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đóng góp tích cực vào công cuộc đổi mới đất nước hôm nay, bày tỏ sự tin tưởng của Đảng đối với các nhà văn Việt Nam đang lao động, sáng tạo vì sự phồn vinh của đất nước.

Phát biểu với Đại hội, PGS, họa sĩ Vũ Giáng Hương - Bí thư Đảng đoàn, Chủ tịch Ủy ban toàn quốc liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam - hy vọng các nhà văn Việt Nam tiếp tục sáng tạo nghệ thuật để có thêm nhiều tác phẩm hay và Hội nhà văn Việt Nam tiếp tục được đổi mới và phát triển vì một nền văn học Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Đại hội đã bầu 15 nhà văn vào Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa VIII. Kết quả như sau:

 * Tổng số phiếu phát ra:  671

 * Tổng số phiếu thu về 667

 * Số phiếu không hợp lệ: 1

1. Nhà thơ HỮU THỈNH - Chủ tịch  Hội Nhà văn Việt Nam khóa VII -  618 phiếu

2. Nhà văn NGUYỄN TRÍ HUÂN - Phó chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam khóa VII, Tổng biên tập báo Văn nghệ - 574 phiếu

3. Nhà thơ NGUYỄN QUANG THIỀU - Ủy viên Hội đồng thơ Hội Nhà văn Việt Nam khóa VII, Ủy viên Ban biên tập Báo Vietnamnet - 509 phiếu

4. Nhà văn TRUNG TRUNG ĐỈNH - Chủ tịch Hội đồng văn xuôi Hội Nhà văn Việt Nam khóa VII, Giám đốc Nhà xuất bản Hội Nhà văn - 506 phiếu

5. Nhà phê bình văn học LÊ QUANG TRANG - Chủ tịch Hội đồng Lí luận phê bình văn học Hội Nhà văn Việt Nam khóa VII, Chủ tịch Hội Nhà văn thành phố Hồ Chí Minh - 490 phiếu

6. Nhà văn KHUẤT QUANG THỤY - Chi hội trưởng chi hội nhà văn quân đội - 455 phiếu

7. Nhà văn NGUYỄN THỊ THU HUỆ - Trưởng phòng phim truyền hình Đài truyền hình Việt Nam - 440 phiếu

8. Nhà văn TRẦN ĐỨC TIẾN - Trưởng ban công tác nhà văn khu vực miền Đông Nam bộ - 434 phiếu

9. Nhà văn ĐÀO THẮNG - Chuyên viên Ban Sáng tác Hội Nhà văn Việt Nam - 424 phiếu

10. Nhà văn VÕ THỊ XUÂN HÀ - Phó ban công tác nhà văn trẻ Hội nhà văn Việt Nam khóa VII - 414

11. Nhà văn ĐÌNH KÍNH - Chủ tịch Hội Nhà văn thành phố Hải Phòng, Chi hội trưởng Chi hội Nhà văn Việt Nam tại Hải Phòng - 399 phiếu

12. Nhà văn VŨ HỒNG - Phó trưởng ban Liên chi hội Nhà văn Việt Nam đồng bằng sông Cửu Long - 390 phiếu

13. Nhà thơ NGUYỄN HOA - Phó trưởng ban Ban Tổ chức và Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam - 372 phiếu

14. Nhà thơ VĂN CÔNG HÙNG - Phó chủ tịch Hội VHNT tỉnh Gia Lai - 371 phiếu

15. Nhà phê bình văn học PHAN TRỌNG THƯỞNG - PGS, TS Ngữ văn, Viện trưởng Viện Văn học, Tổng biên tập tạp chí Nghiên cứu văn học - 354 phiếu

Vào lúc 14 giờ chiều nay, Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khóa VIII họp phiên đầu tiên bầu các chức danh lãnh đạo hội. Kết quả,:

Ban thường vụ Hội Nhà văn Việt Nam khóa VIII gồm 5 nhà văn: Hữu Thỉnh, Nguyễn Trí Huân, Lê Quang Trang, Nguyễn Quang Thiều, Nguyễn Thị Thu Huệ.

Nhà thơ Hữu Thỉnh được bầu lại làm Chủ tịch Hội.

Nhà văn Nguyễn Trí Huân, nhà lí luận phê bình Lê Quang Trang và nhà thơ Nguyễn Quang Thiều được bầu là Phó chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam khóa VIII.

Nhà văn Khuất Quang Thụy được bầu là Trưởng Ban kiểm tra của Hội. 

Chiều nay, Đại hội tiếp tục thảo luận tại hội trường và thông qua Điều lệ (sửa đổi) của Hội Nhà văn Việt Nam, thông qua Nghị quyết và bế mạc Đại hội.

HOÀI KHÁNH

Cửa Mẫu

2010-08-03 @ 00:55 in Thơ

Cửa Mẫu

I

 

Mẫu nâng niu con ánh trăng

Tiếng chuyền cành, tiếng hú

Da thịt con yêu trải trong đêm tối

Dựng tầng mây mưa nguồn

 

Cành cây la đà mặt nước

Một con chim vừa đậu

 

Giờ chỉ mình con thấy chú chim nhỏ kia rất xa con đường

Xa mảnh vườn, xa những đàn chim khác

Con lặng lẽ đi qua vầng mặt trời đáy nước

Nhìn về hướng bầu trời mở đôi cánh

 

Đỉnh cây vươn mỏ con chim

Đang cúi xuống mớm vào miệng con từng hớp gió

 

Tiếng hạt vỡ trong ngực

Bãi trống và quả xanh

Qua rừng sâu tán lá rậm rạp

 

Con sơ sinh trên đất

Tập vỗ cánh, quạt gió vào lòng tổ

Bơi qua sông đứt đuôi nòng nọc

Bật lá mầm bay đi thênh thang

 

Hơi nước bến sông

Không gian đặc thời gian nhầm lẫn

Ngọn khói lên cao lan xa

Biết mình bơi trong biển sương

 

Không phải sương mà đang mưa

Ngược đỉnh tháp trong veo sáng láng

 

Hơi thở, cơ bắp chắc, lá reo...

Người đã khuất bỗng về trong hoa nở

 

Con rùng mình một bến bờ

Mặt nước nghẹn nơi không sóng vỗ

 

Ngụm nước mát trôi qua chầm chậm...

 

Chợt nhớ mùa nước lớn tràn hang dế nhỏ

Lóc bóc tiếng bong bóng phun lên từng đợt

Cho con biết được đâu là cửa hang...

 

II

 

Đặt con lên đất

Lòng sông đau xé thân đêm

 

Thiên nhiên láng ướt

Thân cây rã rời từng đốt

Nước xiết

Chảy nhanh hơn

 

Con bật khóc cuốn đi lưới nhện

Tiếng con vạc khàn khàn

Tàn tro loé sáng

Mặt trăng run

 

Nhặt viên sỏi vẽ lên mặt đất

Một cánh đồng

Chú bê non ngơ ngác

 

Tô đậm nét chú bê cúi xuống gặm cỏ

 

Hướng khác vẽ thêm con mắt

Mắt muông thú hay mắt người

Viết vội dòng chữ vào ô trống còn lại.

 

III

 

Giọng nói rất gần

Dưới bình minh con hãy lột xác!

 

Hoa quả

Lửa đèn

Âm dương chén nước

 

Như trườn qua cơn chạng vạng

Rút dần cơ thể khỏi lớp vỏ bọc

Con hớp những giọt sương

 

Đống vỏ bọc chất cao xám xịt

Đã xa tầm tay với

 

Đoàn người dìu nhau bấy bớt

Cuối bình minh.

 

IV

 

Bóng cây oà vỡ dưới chân

Hình bản đồ rách nát

Hay xác chết nửa dơi nửa chuột

 

Con hốt hoảng đan lưới sắt

Đặt bàn chông quanh mình

Mài con dao

Thủ sẵn bao diêm

 

Chân trời càng gần

Bóng tối càng trôi khủng khiếp

Nhanh hơn mọi cảm xúc

 

Con vẫn dồn lo âu, căm tức

Trên mặt đất bóng đêm đang xoá sạch.

 

V

 

Con đã đuổi theo con mồi nhỏ

Tung mình lên mặt sóng rồi mất hướng

 

Nước rút

Trong giấc mơ gần sáng

 

Xương cốt con đau

Đuôi và vây lưng tê cứng

Có bàn tay luồn những sợi dây

Kéo con lê lết

 

Họ đã dừng lại trú mưa

Bất ngờ phóng thích con

Gần chân sóng

 

Con biết ơn trận mưa

Sấm to và gió mát.

 

VI

 

Cha vừa gượng dậy sau trận ốm liệt, men dần ra cửa, lọt vào khối vuông ánh sáng

 

Người cố đưa ngón tay lên cao và bảo con cánh cam trên tán lá kia cha nhìn thấy lần đầu

 

Con kể những chuyện vô tình lúc cha hôn mê. Chuyện đám mây lớn thường bay chậm qua nhà mình. Chiếc giếng khơi dâng hơi nước lên cửa sổ. Chuyện tiếng con chim khách làm mọi người cùng nhìn vào bát thuốc

 

Cơ thể cha tựa sông cạn, củi khô, hạt lép

Chùm quả nặng đung đưa trong gió mạnh

 

Cha bỗng thều thào hãy dìu cha đi nghỉ

Tiếng lá khô lăn nhanh trên mái nhà làm cha và con cùng rơi nước mắt.

 

VII

 

Vũ trụ choàng lên chiếc áo đen

chỉ hở đôi mắt cho con cầu nguyện

 

Lầm rầm mà vẫn nghĩ

... bàn tay trắng máu đen lưỡi trắng nước mắt đen lưng trắng vành tai đen lọn tóc trắng mồ hôi đen...

 

Để màu đen tràn lên mọi điều sẽ kết thúc

Hãy nguyện cầu cứu lấy nhân gian

 

Ngọn hải đăng...

Bếp sáng...

 

Nhìn hướng bất kỳ như nhìn lên bảng

Học cách phân màu, đánh vần chữ cái

Đây ngã tư trắng

Mặt đất, mặt biển trắng

Cụ già, chiếc ghế, thiếu phụ trắng

Viên thanh tra, người nông dân màu trắng...

 

Miệng đọc to lòng còn tạp niệm

... lưỡi trắng nước mắt đen lưng trắng vành tai đen lọn tóc trắng...

 

VIII

 

Co quắp con ngủ trong gió lạnh

Mơ thành bào thai

Cuống nhau nối mặt trời

 

Bay trên những tàng cây

Mắt nhìn xanh tiếng nấc

 

Gõ nhịp chân lên cơ thể Người

Con tỉnh giấc

 

Nơi ấy bắt đầu con đường

Chú ngựa non liêu xiêu đứng dậy

Đàn sâu bò khỏi thân cây

Con tép riu vọt lên từ họng nước.

 

IX

 

trống chiêng bát bửu

mở hội long đình  

múa hát cao xanh

công đồng tứ phủ

mở lòng đệ tứ

bao dung mắt nhìn

mưa thuận gió êm

khâm sai ân huệ

tâm thành kính lễ

tứ vị chầu bà

khăn gấm áo hoa

đi tươi về tốt

thuận buồm xuôi ngược

má phấn môi son

lá phách sênh tiền 

rồng thiêng bay lượn

năm toà quan lớn

phơ phất bàn tay

tài cao đức dày

long lanh ngọn lửa 

vuốt ve che chở

thương con tò vò

con tằm nhả tơ 

áo khăn lật phật

phù sa ôm ấp

lòng sông gió về

dưa gang dưa lê

sen cau ngan ngát

gái trai vào hạt

dẻo thơm ân cần

làm chiếu làm chăn

làm hoa làm bướm

mặt mày hơn hớn

làm đất làm trời

cây cỏ tốt tươi

mưa mau sầm sập

Hải Phòng, 5-2010

MAI VĂN PHẤN